امروز:  پنجشنبه 28 تیر 1397 
 
   
 
منيزيم و اهميت آن در بدن

با اينكه منيزيم را مي­توان در بسياري از غذاها از جمله دانه­ها (سويا، بادام)، غلات، ميوه­ها (انگور و ليمو) و سبزيجات يافت، اما بسياري از مردم از كمبود آن رنج مي­برند ...

منيزیم چهارمين كاتيون مهم بدن و دومين كاتيون داخل سلولي است. اين عنصر نقش­هاي مختلف و مهمي در فرآيندهاي فيزيولوژيكي و متابوليسم بدن ايفا مي­كند. همه اعضاي بدن بویژه قلب، ماهيچه­ها و كليه­ها براي عملكرد صحيح خود به منيزيم نياز دارند. همچنين در تشكيل دندان­ها و استخوان از اجزاي اصلي مي­باشند؛ به طوري كه 60 درصد كل منيزیم بدن در استخوان­ها وجود دارد. 20 درصد در عضلات اسكلتي، 19 درصد در ديگر بافت­ها و حدود 1 درصد در مايعات بين سلولي وجود دارد. از سويي منيزيم تنظيم كننده و فعال كننده بسياري از آنزيم­هاي بدن است. آنزيم­هايي كه در توليد انرژي (ATP) نقش دارند، در حضور منيزيم فعال مي­شوند. از سوي ديگر منيزيم سبب تنظيم جذب و متابوليسم كاتيون­هاي ديگر مانند پتاسيم، كلسيم، مس و روي مي­گردد. ميزان نياز روزانه هر فرد بالغ به منيزيم حدود 300 ميلي گرم در روز است كه اين نياز در شرايطي چون بارداري، شيردهي و دوران نقاهت بيماري­ها افزايش مي­يابد.

با اينكه منيزيم را مي­توان در بسياري از غذاها از جمله دانه­ها (سويا، بادام)، غلات، ميوه­ها (انگور و ليمو)  و سبزيجات يافت، اما بسياري از مردم از كمبود آن رنج مي­برند. در مطالعاتي كه در ايالات متحده آمريكا صورت گرفته نشان داده است كه بيشتر مردم ميزان كافي از منيزيم را از رژيم غذايي خود دريافت نمي­كنند. كمبود منيزيم (هيپومنيزيمي) در حدود 10 درصد از افراد بستري در بيمارستان مشاهده مي­شود كه سبب بدتر شدن وضعيت بيماري­هاي ديگر فرد مي­گردد. هيپومنيزيمي مزمن با بسياري از بيماري­هاي مزمن ديگر مثل ديابت، اختلالات قلبي، پوكي استخوان و پرفشاري خون در ارتباط است. بطوري كه نشان داده شده است كه كمبود منيزيم سبب افزايش احتمال مرگ در بيماران بستري در ICU مي­شود.

برخي مشكلات و بيماري­ها سبب برهم خوردن تعادل منيزيم در بدن مي­شود؛ به طور مثال آلودگي به ويروس­هاي گوارشي كه سبب تهوع، اسهال و استفراغ مي­شود، سبب كاهش موقتي منيزيم خون مي­گردد. برخي بيماري­هاي مزمن مثل سندرم روده تحريك­پذير، زخم­هاي روده­اي، پانكراتيت، هايپرتيروئيدي و مشكلات كليوي سبب هيپومنيزيمي مزمن مي­گردد. مصرف بيش از حد چاي، نمك و الكل و تعريق زياد و استرس طولاني مدت نيز سبب كاهش سطح منيزيم مي­شود. علائم كمبود منيزيم شامل تحريك­پذيري، عصبي شدن، مشكلات خواب، تهوع و استفراغ، سرگيجه، اسپاسم عضلاني، خستگي، تنفس سريع، مشكلات رشد ناخن، آريتمي و در نهايت تشنج است.

مطالعات گوناگوني روي اثرات مفيد منيزيم در درمان انوع بيماري­ها انجام شده است كه به طور كلي مي توان منيزيم را به عنوان درمان مكمل در بيماري­هايي از قبيل ديابت، آسم، فيبروميالژيا، آريتمي و بيماري­هاي قلبي، پرفشاري خون، سردردهاي ميگرني، پره اكلامپسي، سندرم پيش قاعدگي و سندرم پاي بي­قرار دانست.

در يك سري اختلالات و بيماري­هاي ارثي به دليل نقص­هاي ژنتيكي و مادرزادي در توبول­هاي كليوي كه وظيفه بازجذب منيزيم را دارند، منيزيم از راه ادرار دفع مي­گردد و فرد دچار هيپومنيزيمي مي­گردد. اين بيماري­­هاي ژنتيكي بر اساس نوع نقص ژني كه ايجاد شده، طبقه بندي مي­شود. به طور مثال در سندرم بارتر كلاسيك، ناشي از جهش در ژن CLCNKB، و اين ژن كد كننده نوعي كانال كلر در توبول نزولي كليه مي باشد. نوزادان دچار اين بيماري ارثي معمولاً دچار هيپومنيزيمي، هيپوكالمي، آلكالوز متابوليك و هايپر آلدسترونيسم ثانويه هستند. سندرم گايتلمن كه در سنين كودكي و بلوغ تظاهر مي­كند، ناشي از جهش در ژن يك كانال عبور دهنده همزمان كلر و سديم در توبول نزولي كليه است كه سبب كاهش منيزيم و اختلالات متابوليكي همزمان ديگر مي­گردد. تاكنون 100 نوع جهش ژني شناخته شده است كه مي­تواند سبب اختلال هيپومنيزيمي مي­گردد كه در جدول زير انواع شايع آن نشان داده شده است.

افزايش سطح منيزيم (هايپرمنيزيمي) يك اختلال نسبتاً ناشايع بوده و به دليل دفع ناقص منيزيم و افزايش بازجذب از كليه­ها و يا مصرف بيش از حد منيزيم از راه خوراكي است و معمولاً با علائمي مثل افت فشار خون بروز مي­كند.

براي درمان هيپومنيزيمي و مصرف منيزيم به عنوان درمان جانبي در بيماري­هاي ديگر انواع قرص­ها، كپسول­ها و شربت­هاي مكمل حاوي منيزم در مقادير مختلف وجود دارد. در اين مكمل­ها معمولاً منيزيم را با انواع مواد معدني و ويتامين­ها همراه مي­كنند. كه در برخي موارد جذب منيزيم با در حضور اين مواد بيشتر و در برخي موارد جذب منيزيم كمتر مي­گردد. نمونه شايع اين مكمل­هاي معدني قرص­ها و كپسول­هاي كلسيم، منيزيم و زينك است. منيزيم با مهار ترشح هورمون پاراتيروئيدي و تحريك ترشح كلسيتونين سبب افزايش نشت كلسيم روي استخوان مي­شود. اما كاربرد همزمان آن­ها در يك قرص به دليل رقابت اين دو كاتيون دو ظرفيتي در جذب از طريق روده چندان مناسب به نظر نمي­رسد. منيزيم بهتر است با ويتامين­هاي گروه B بخصوص پیریدوکسین (B6) مصرف شود زيرا B6 سبب تنظيم جذب منيزيم مي­گردد.

منيزيم در فرم­هاي مختلفي وجود دارد. فرم­هاي موجود از منيزيم شامل منيزيم هيدروكسايد، منيزيم سولفات، منيزيم لاكتات، منيزیم گلوكورونات، منيزيم كلرايد و منيزيم سيترات است. منيزيم هيدروكسايد معمولاً به عنوان آنتي اسيد و ملين كاربرد دارد.  منيزيم سولفات از راه خوراكي به عنوان ملين و همراه با مولتي ويتامين­ها و از راه موضعي به فرآورده­هاي آرايشي بهداشتي كاربرد دارد. فرم­هاي منيزيم لاكتات، منيزيم گلوكورونات و منيزيم سيترات از راه خوراكي جذب بالايي دارند و معمولاً در مكمل­ها به كار مي­روند. همچنين انواع قرص­هاي مكمل منيزيم به شكل آهسته رهش توليد شده­اند كه جذب بالاتري را فراهم مي­كنند. در برخي اختلالات متابوليكي هيپومنيزيمي به اندازه­اي است كه نياز به مصرف مقادير بالاي منيزيم از راه خوراكي وجود دارد. در اين موارد يكي از راه­ها، استفاده از فرآورده­هاي تركيبي حاوي 6 تا 10 درصد منيزيم است كه به طور محلول­هاي خوراكي با پايه آبي ارائه مي­شود.

بخش جالينوسي داروخانه بيمارستان رازي اقدام به تهيه فرآورده­هاي خوراكي حاوي منيزيم كلرايد و منيزيم سيترات بر اساس دستور پزشك و نيازهاي اختصاصي بيماران مي­كند.

 

دکتر سمیه نیکنام

مسئول فنی داروخانه بیمارستان رازی

 

منابع:

Swaminathan R. Magnesium Metabolism and its Disorders Clin Biochem Rev. 2003 May; 24(2): 47–66.

Aydin H, Deyneli O, Yavuz D, Gözü H, Mutlu N, Kaygusuz I, Akalin S. Short-Term Oral Magnesium Supplementation Suppresses Bone Turnover in Postmenopausal Osteoporotic Women. Biol Trace Elem Res. 2009 Jun 2.

Bartlett HE, Eperjesi F. Nutritional supplementation for type 2 diabetes: a systematic review. Ophthalmic Physiol Opt. 2008 Nov;28(6):503-23. Review.

Bendich A. The potential for dietary supplements to reduce premenstrual syndrome (PMS) symptoms. J Am Coll Nutr. 2000;19(1):3-12.

Bo S, Pisu E. Role of dietary magnesium in cardiovascular disease prevention, insulin sensitivity and diabetes. Curr Opin Lipidol. 2008 Feb;19(1):50-6. Review.

Rowe BH, Edmonds ML, Spooner CH, Camargo CA. Evidence-based treatments for acute asthma. [Review]. Respir Care. 2001;46(12):1380-1390.

Sun-Edelstein C, Mauskop A. Foods and supplements in the management of migraine headaches. Clin J Pain. 2009 Jun;25(5):446-52.

 

 

 

 
  فهرست
  دسته ها
داروهای ترکیبی
فرآورده های بهداشتی-آرایشی
دانستنی های دارویی
آمار بازدید از سایت
کل بازدید کنندگان :
790252
مشاهده صفحات :
900745
 

Powered by: w3school.ir

تمامی حقوق این سایت محفوظ میباشد .