كاربرد مندليك اسيد به طور تنها يا همراه با داروهاي روشن كننده و ضد لك ديگر مثل كوجيك اسيد و هيدروكينون در درمان ملاسما بویژه در افرادي كه داراي پوست هاي حساس و نازك مي باشند، ايده آل است ...

مندلیک اسید؛ ایمنی بیشتر عوارض کمتر

مندليك اسيد يك آلفا هيدروكسي اسيد آروماتيك است. در آب نسبتاً محلول و در اتانول و ايزوپروپيل الكل كاملاً محلول است. از آنجايي كه از هيدروليز آميگدالين (عصاره بادام تلخ) بدست مي­آيد، نام آن از Mandel (بادام به زبان آلماني) مشتق شده است. به شكل پودر كريستالي سفيد رنگ است و ساختار شيميايي بزرگتري نسبت به گليكوليك اسيد داشته و دماي ذوب بالاتري نيز دارد.

 در دهه اخير تحقيقات گسترده­اي روي اثرات درماني آن روي چين و چروك­هاي پوست ناشي از آفتاب، هايپرپيگمانتاسيون­هاي غيرطبيعي و آكنه انجام گرفته است؛ به طوریكه آن را نامزد مناسبي براي جايگزيني گليكوليك اسيد معرفي نموده است. غلظت­هاي 2 تا 10 درصد مندليك اسيد به عنوان AHA (آلفا هيدروكسي اسيد) كاربرد دارد. مزيت آن نسبت به گليكوليك اسيد كه به طور معمول به عنوان AHA در محصولات كازمسيوتيك بكار مي­رود، اثرات ملايم ­تر و عوارض كمتر مي­باشد. فرآورده­هاي حاوي AHA در درمان افتادگي­، خطوط و چين و چروك­هاي پوستي و همچنين در درمان هايپرپيگمانتاسيون پوست كه اغلب خود را به شكل لكه­هاي پوستي و لك و مك نشان مي­دهد، با خاصيت لايه برداري كاربرد دارند. AHA هاي مورد استفاده در فرآورده­هاي ضدچروك شامل لاكتيك اسيد، سيتريك اسيد، گليكوليك اسيد و مندليك اسيد مي­باشد. در اين بين مندليك اسيد به دليل اثرات لايه برداري ملايم و ايجاد تحريكات پوستي كمتر برتری نسبي دارد.

براي لايه برداري سريع پوست يا Peeling معمولاً از غلظت­هاي 25 تا 70 درصد گليكوليك اسيد استفاده مي­شود. بر اساس مطالعاتي كه اخيراً صورت گرفته مندليك اسيد وقتي با غلظت 30 تا50 درصد براي Peeling بكار مي­رود؛ اثرات ملايم تري داشته و عوارضي كه به شكل قرمزي و تحريك ايجاد مي­شود ملايم­تر و قابل پيش­بيني­تر مي­باشد. كمتر سبب ايجاد تاول و سوختگي پوست شده و سلول­هاي اپيدرم رشد بهتري دارند.

مندليك اسيد با خواص دوگانه ضد ميكروبي و لايه برداري در درمان آكنه كمك كننده است. در آكنه رزاسه و آكنه بزرگسالان كاربرد دارد. در آكنه­هاي پاپولار و پوسچولاري كه به درمان­هاي موضعي معمول مقاوم شده­اند، اثرات مطلوبي دارد. در لوسيون­ها و ژل­هاي پاك­كننده­ پوست براي برطرف كردن جوش­هاي سر سياه در غلظت 2 درصد بكار مي­رود. پس از ليزر درماني احتمال عفونت با باكتري­هاي گرم منفي وجود دارد. نشان داده شده كه مصرف مندليك اسيد 2 تا 4 هفته قبل از درمان با ليزر خطر اين عفونت­هاي گرم منفي را كاهش می دهد و قرمزی و تحريك كمتري را سبب مي­گردد.

از این ترکیب در ملاسما نیز استفاده می شود. ملاسما يك مشكل شايع بارداری است كه در 10 درصد از زنان باردار ديده مي­شود. ملاسما به تغييرات رنگ پوست اطلاق مي­شود كه در شرايطي همچون بارداري، شيردهي، تغييرات هورموني، افزايش سن و مصرف داروهاي ضدبارداري و برخي داروهاي ضدتشنج در نواحي از پوست كه در معرض نور آفتاب است، رخ مي­دهد. اين تغيير رنگ معمولاً به شكل لكه­هاي پوست و كك و مك بروز مي­كند. درمان­هاي مختلفي براي آن توصيه مي­گردد (مانند مصرف محصولات حاوي هيدروكينون، ترتينوئين، گلابريدين، عصاره­هاي گياهي روشن كننده) که مندلیک اسید یکی از این موارد است. معمولاً درمان ملاسما طولاني مدت است و چندين دارو و فرآورده پوستي به كار مي­رود. يكي از مهمترين اين درمان­ها مصرف طولاني مدت­ فرآورده­هاي حاوي AHA است. كاربرد مندليك اسيد به طور تنها يا همراه با داروهاي روشن كننده و ضد لك ديگر مثل كوجيك اسيد و هيدروكينون در درمان ملاسما بویژه در افرادي كه داراي پوست­هاي حساس و نازك مي­باشند، ايده­آل است. مشاهده شده مندليك اسيد با غلظت 10 درصد در طول مدت 6 ماه روي ملاسما مقاوم به درمان­هاي ديگر، موثر بوده است. البته در طول درمان با هر داروي ضد لك و لايه بردار ديگر اعم از مندليك اسيد بايد حفاظت در برابر نور خورشيد مورد توجه ويژه قرار گيرد. درمان لك­ها و چين و چروك­هاي پوست بدون توجه به اثرات مضر نور خورشيد امكان­پذير نخواهد بود. اين حفاظت شامل خودداري از قرار گيري جلوي نور آفتاب در ساعات 10 تا 16 بخصوص در فصول بهار و تابستان و استفاده از ضد آفتاب­ها متناسب با نوع پوست مي­باشد. بنابراين در طول زمان مصرف مندليك اسيد حتماً توصيه مي­شود كه در طول روز از ضد آفتاب مناسب استفاده شود تا از هايپر پيگمانتاسيون ثانويه (تيرگي پوست مجدد بعد از استفاده از ضد لك­ها و لايه بردارها) ممانعت گردد.

بنابراين مندليك اسيد را مي­توان يك AHA نسبتاً نوظهور با عوارض كمتر و ايمني بيشتر نسبت به مشتقات ترتينوئين ناميد كه مي­توان آن را محصولات كارخانه­اي و فرآورده­هاي تركيبي در داروخانه­ها در درمان كمكي آكنه، پيرپوستي، افتادگي و چروك پوست، ليزر درماني و ملاسما بكار رود.

دکتر سمیه نیکنام

مسئول فنی داروخانه بیمارستان پوست رازی