امروز:  پنجشنبه 1 آبان 1393 
 
   
 
لک؛ جزایر تغییر رنگ یافته پوست

بیشتر افراد با لک ها آشنا هستند و بسیاری نیز این ضایعات را در طول دوران زندگی خود تجربه می کنند. در واقع لک ها نواحی از پوست هستند که دچار تغییر رنگ شده اند ...

لک؛ جزایر تغییر رنگ یافته پوست

بیشتر افراد با لک­ها آشنا هستند و بسیاری نیز این ضایعات را در طول دوران زندگی خود تجربه می­کنند. در واقع لک­ها نواحی از پوست هستند که دچار تغییر رنگ شده­اند. این تغییر شامل پررنگ­تر شدن، کم رنگ­تر شدن و یا تغییر کلی رنگ قسمتی از پوست است. لک­ می­تواند بیماری یا علامتی از بیماری دیگری باشد؛ به طور مثال بی­رنگ شدن یا کم­رنگ شدن قسمت­هایی از پوست بیماری ویتیلیگو یا برص نام دارد و یا در بیماری لیکن پلان که نوعی اختلال کبدی است، لکه­های بنفش رنگی روی ساعد ایجاد می­گردد. اما نوع شایع لک همان نقاط تیره رنگ ( قهو­ای روشن تا تیره) پوست به قطر 1-3 میلی متر است که گاهی کک و مک نیز خوانده می­شود.

این لک­ها ناشی از تولید بیش ازحد رنگدانه ملانین در سلول­های ملانوسیت پوست است. ملانین از اسید آمینه تیروزین در اثر عمل آنزیم تیروزیناز در ملانوزوم سلول­های ملانوسیت ساخته می­شود. تولید و تجمع  بیش از اندازه ملانین در این سلول­ها سبب تیره رنگ تر شدن پوست در آن نقاط می­شود. عوامل مختلفی سبب ایجاد  این عارضه می­گردد اما مهمترین  این عامل تحریک کننده سنتز ملانین، نورخورشید یا بهتر بگوییم اشعه فرا بنفش نورخورشید (UV) است. البته زمینه ژنتیکی در ایجاد آن نقش دارد؛ به طوری که کک و مک و لک­ در افراد با رنگ پوست روشن و نژاد آسیایی بیشتر دیده می­شود. در مطالعات نشان داده شده که احتمال ایجاد کک و مک در دوقلوهای همسان به یک میزان است. پوست­های روشن که به دلیل کمتر بودن مقدار رنگدانه در پوست نور آفتاب بیشتر به داخل آن نفود می­کند، بنابراین مقاومت طبیعی کمتری در برابر نورخورشید داشته استعداد بیشتری برای بروز کک و مک دارند. لک­ها در سنین مختلفی ایجاد می­شود اما بروز آن بیشتر در سنین 20 تا 30 سالگی و سالمندی بیشتر است و در خانم­ها بیشتر از آقایان دیده می­شود.

عوامل دیگری نیز سبب بروز لک می­گردد؛ لک بارداری یا ملاسما ناشی از اثر هورمون­های دوران بارداری روی سلول­های پوست است که رابطه مهمی بین غلظت بالای استروژن در خانم­های باردار و ظهور لک­ها وجود دارد و حدود 50 درصد افراد باردار را درگیر می­کند. گاهی این لک­ها بعد از زایمان به تدریج بهبود می­یابد.

 بیماری ­های غدد فوق کلیه و تخمدان­ها، برخی اختلالات کبدی و کلیوی،  فقر غذایی  (کمبود ویتامین B12 ، فولیک اسید، ویتامین C و ویتامین A)، برخی داروها نظیر داروهای ضد بارداری خوراکی، دی­پنی­سلین آمین، هیدانتوئین و کلرپرومازین نیز از عوامل ایجاد کننده لک­ها هستند. استفاده از لوازم آرایشی که حاوی مواد فتوتوکسیک هستند نیز گاهی سبب ایجاد لک­های پوستی می­شود.

لک می­تواند در تمامی نقاط بدن ایجاد شود اما به بیشتر روی صورت در نواحی گونه و چانه، روی دست و شانه ­ها که در بیشتر در معرض نورخورشید است دیده می­شود.

باید بدانیم که هیچ یک از روش­های درمان لک قطعی نیست و به سرعت نیز درمان صورت نمی­گیرد. گاهی نیاز به درمان­های دوره­ای و مداوم  وجود دارد. قدم اول در درمان هر نوع لک پرهیز از مواجه با اشعه­های زیان آور نور خورشید است. اجتناب از قرارگیری در برابر آفتاب بخصوص در ساعات با قدرت تابش بالا (10 صبح تا 4 بعدازظهر) از اصول درمان لک است. درصورتی که مجبور به مواجه با نورخورشید هستید نیم ساعت قبل از قرارگیری در برابر آن از ضد آفتاب مناسب پوستتان استفاده نمایید و آن را هر 2 تا 4 ساعت تجدید نمایید.

درمان شامل موارد زیر است:

1.       کاربرد مواد ضدلک و روشن کننده شیمیایی موضعی

2.       استفاده از روش لایه برداری مکانیکی با Dermabration و Peeling

3.       لیزردرمانی

مواد مختلفی برای درمان با روش اول وجود دارد. مهمترین و پرکاربردترین ماده هیدروکینون است. هیدروکینون ماده­ای است که با مهار آنزیم تیزوزیناز مانع ساخت ملانین در پوست می­شود. در پایه کرم و محلول موضعی معمولاً به میزان 2 تا 5 درصد کاربرد دارد. ترتینوئین، آزلائیک اسید، آداپالن، رزورسینول، روسینول ( از مشتقات رزورسینول) و لیکوریتین نیز از مواد ضدلک هستند.

یک روش معمول استفاده از ترکیب این مواد در یک محلول یا کرم است. به طوری که هیدروکینون، ترتینوئین و یک کورتیکوستروئید موضعی به عنوان ترکیب سه گانه (Triple combination agent) مشهور است. محلول یا کرم کلیگمن (Kligman''''s) از انواع این ترکیبات سه­تایی است که حاوی 5 درصد هیدروکینون، 0.05 درصد ترتینوئین و 0.1 درصد دگزامتازون است. در این ترکیب ترتینوئین با برداشتن لایه­های مرده پوست سبب افزایش اثر هیدروکینون می شود و دگزامتازون با اثرات ضد التهابی سبب کنترل عوارض ترتینوئین (تحریک، قرمزی، سوزش وغیره) می­گردد. مطالعات مختلفی درمورد اثر بخشی هر یک از این مواد در غلظت­های مختلف و مقایسه اثربخشی آنها با یکدیگر وجود دارد که اثربخشی مطلوبی از این مواد را گزارش کرده­اند. البته در دنیا بیش از چندین هزار قلم ترکیب آرایشی و بهداشتی برای درمان لک با ادعاهای جذاب و گوناگون تولید شده است. با اینکه در اغلب موارد اثربخشی این ترکیبات توسط مطالعات بالینی معتبر تایید نشده است، از آنها به عنوان درمان کمکی  و جانبی استفاده می­شود.

روش بعد لایه برداری است که اغلب به صورت همراه با درمان موضعی با ترکیبات شیمیایی به کار می­رود. اساس این روش برداشتن لایه­های بافت شاخی پوست است که سبب تحریک تجدید و بازسازی پوست می­شود که خود به دو روش فیزیکی و شیمیایی تقسیم می­شود. در روش فیزیکی یک لایه از پوست توسط نیتروژن مایع دچار انجماد سریع شده و لایه برداری صورت می­گیرد. در روش شیمیایی از محلول­های اسیدی و کراتولیتیک قوی استفاده می شود که بسته به قدرت و غلظت محلول با تخریب لایه سطحی پوست سبب لایه برداری با عمق متفاوت ( از سطحی تا عمیق) می­گردد. برای این کار از مواد مثل محلول جسنر، محلول تری کلرواستیک اسید 33 تا 85 درصد، گلیکولیک اسید 30 تا 70 درصد، ترتینوئین 0.1 تا 1 درصد، سالسیلیک اسید 20 درصد و غیره استفاده می­شود. این روش مانند همه روش­های درمان مزایا و معایبی نیز دارد؛ از مزایای آن سرعت اثربخشی بالا و ایجاد تغییرات محسوس روی پوست است. همچنین علاوه بر اثر ضد لکی، این لایه برداری سبب رفع چین و چروک­ها و بهبود بافت و ظاهر پوست می­شود. عیب عمده آن نیز امکان ایجاد تحریک و حساسیت بیش از اندازه روی موضع بکاررفته و در مواردی سوختگی پوست می­باشد. باید حتماً متذکر شد که مصرف ضد آفتاب­ها بعد از استفاده از این روش ­ها بسیار ضروری است؛ چرا که بعد از این فرآیندها پوست نسبت به نور آفتاب حساس­تر می­گردد.

روش نوظهور دیگر استفاده از لیزر درمانی برای محو کردن لک­ها است. در این مورد لیزرهای مختلف (فرکشنال، Co2، Q-switched) با قدرت­های متفاوت و تناوب کاربرد مختلف آزمایش شده­اند و اثربخشی بسیاری از آنها نیز اثبات شده است. اما در مطالعات نشان داده شده افرادی بیشتر به لیزردرمانی جواب می­دهند که پوست روشن و موهای تیره دارند. ازنظر تكنيكي‌ هم‌ ممكن‌ است‌ استفاده‌ از ليزر عوارضي‌ را بر روي‌ پوست‌ داشته‌ باشد. این عوارض غالباً نادر بوده و‌ هرچه‌ مهارت‌ پزشك‌ متخصص‌ در استفاده‌ از ليزر بيشتر باشد، احتمال‌ بروز آنها هم‌ كمتر مي‌شود. درد، تورم (بیشتر در اطراف‌ پلك‌ و گردن‌ ایجاد می‌ شود و معمولاً سه‌ تا پنج‌ روز بعد از عمل‌ از بین‌ می‌ رود)، به‌ وجود آمدن‌ حالتی‌ شبیه‌ به‌ خون مردگی‌ زیر پوست ( گاهی بلافاصله‌ بعد از عمل‌ پدید می ‌آید و طی‌ هفت‌ تا ده‌ روز محو می‌ شود)، ایجاد تاول‌ یا دَلـَمه‌ در محل كه‌ طی‌ یك‌ تا دو هفته‌ بهبود می‌یابد، افزایش‌ رنگ‌ پوست‌ یا كاهش‌ آن‌ در محل از این گونه عوارض است.

در این بین طب سنتی نیز دستورهایی برای درمان لک­ها ارائه کرده است که تحت عنوان درمان های طبیعی (Natural Remedies)  در بسیاری از کشورهای دنیا به کار می­رود. حسن این روش استفاده از مواد طبیعی است که اغلب عارضه خاصی ایجاد نمی کنند. برخی از این دستورات شامل موارد زیراست:

·     1 قاشق غذاخوری عسل را با حرارت ملایم گرم کنید تا کمی نرم شود. سپس آن را روی لک­ها و جوش های سرسیاه بگذارید، 15 دقیقه بعد پاک کرده و محل را بشویید.

·         2 قاشق عصاره جوانه گندم را روی نواحی لک­ها بگذارید، 1 ساعت بعد بشویید.

·         گوجه فرنگی را به شکل ورقه­های نازک دربیاورید و برای 1 ساعت روی صورت بگذارید.

·     برگ اسفناج را کاملاً له کرده و به مقدار مساوی روغن زیتون مخلوط کرده بگذارید 24 ساعت بماند.  نیم ساعت حرارت دهید مایع صاف شده آن را ا ساعت روی پوست قرار دهید.

 

1.       Andrews'''' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology - Expert Consult - Online and Print, 11e (James, Andrew''''s Disease of the Skin) William D. James MD , Timothy Berger MD, Dirk Elston MD.  

2.     Treatment of Skin Disease: Comprehensive Therapeutic Strategies Mark G. Lebwohl , Warren R. Heymann , John Berth-Jones , Ian Coulson.

3.       Efficacy and safety of a new triple-combination agent for the treatment of facial melasma.Taylor SC, Torok H, Jones T, Lowe N, Rich P, Tschen E, Menter A, Baumann L, Wieder JJ, Jarratt MM, Pariser D, Martin D, Weiss J, Shavin J, Ramirez N.Cutis. 2003 Jul;72(1):67-72.

4.       A randomized controlled trial of the efficacy and safety of a fixed triple combination (fluocinolone acetonide 0.01%, hydroquinone 4%, tretinoin 0.05%) compared with hydroquinone 4% cream in Asian patients with moderate to severe melasma. Chan R, Park KC, Lee MH, Lee ES, Chang SE, Leow YH, Tay YK, Legarda-Montinola F, Tsai RY, Tsai TH, Shek S, Kerrouche N, Thomas G, Verallo-Rowell V. Br J Dermatol. 2008 Sep;159(3):697-703. Epub 2008 Jul 4.

5.       A new formula for depigmenting human skin. Kligman AM, Willis I. Arch Dermatol. 1975 Jan;111(1):40-8.

 

 

 
  فهرست
  دسته ها
داروهای ترکیبی
فرآورده های بهداشتی-آرایشی
  پیوندها
وزارت بهداشت
دانشگاه علوم پزشکی تهران
دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران
انجمن بین المللی داروهای ترکیبی
آموزش ساخت داروهای ترکیبی
آمار بازدید از سایت
کل بازدید کنندگان :
295333
مشاهده صفحات :
342387
 

Powered by: w3school.ir

تمامی حقوق این سایت محفوظ میباشد .